Login

Werkbaarheid. Al de rest is parking.


oudere dameVeel werknemers hopen nog vervroegd op pensioen te kunnen gaan. Ondanks de crisis kunnen we stellen dat de vergrijzing daar sowieso een stokje voor zal steken. Werknemers maar ook werkgevers en hr-verantwoordelijken zullen hun verantwoordelijkheid moeten dragen.

 

 

Ruimte voor 80% verbetering
Enkele cijfers:

  • - 75% van de mensen die hun werk als “goed” ervaren (betrokkenheid, motivatie), zien zichzelf verder werken tot aan hun pensioen.
  • - Dit valt terug tot 31% bij hen die problemen hebben met welbevinden op het werk.
  • - Belangrijk voor hr is dat 81% van de mensen zonder welbevinden, zichzelf wel zien doorwerken tot hun pensioen indien er aangepast werk zou zijn.

Het loont dus zeker de moeite om te werken aan werkbaarheid in het kader van retentie.

 

Arbeidsorganisatie op basis van sterktes

Loopbaanmanagement, functievariatie, vorming en beloningsbeleid zijn belangrijke hr-instrumenten voor de werkbaarheid en werkzaamheid van 50+ers in organisaties. Als het werk echter in belangrijke mate niet is afgestemd op de menselijke mogelijkheden en beperkingen, blijven dit enkel lapmiddelen. Hr moet werken aan werkbaarheid. Al de rest is parking.

Hier kan bij de keuze voor een arbeidsdeling in belangrijke mate rekening gehouden worden met inzichten van Peter Warr (1993). Hij heeft onderzocht in welke omstandigheden taak-‘performances’ afhankelijk zijn van leeftijd. Hij kwam tot onderstaand overzicht. 

Taakcategorie

Taakvereisten overschrijden de basiscapaciteiten bij toenemende leeftijd

Prestaties vermeerderen bij toenemende ervaring

Verwachte relatie met leeftijd

Voorbeeld

Leeftijdsnegative activiteiten  

Ja

Neen

Negatief

Tilwerk, snelle leeractiviteiten

Leeftijdscompenserende activiteiten

Ja

Ja

Nul

Geschoolde handenarbeid

Leeftijdsneutrale activiteiten

Neen

Neen

Nul

Taken zonder veel eisen

 Leeftijdspositieve activiteiten

Neen

Ja

Positief

Kenniswerk, veel ervaring

Tabel: Taakcategorieën van Warr

 

Strategie
Organisaties zetten ouderen best in op jobs waar hun leeftijd voordelen oplevert, zoals kenniswerk en werk dat veel ervaring vereist. Of op jobs waar ze hun achteruitgang op sommige domeinen kunnen goedmaken door hun sterktes (coping) zoals bv. geschoolde handenarbeid.

Het is belangrijk de arbeid zo te verdelen dat iedereen maximaal tot zijn recht komt. Enkel zo krijg je win-win tussen werkgever en werknemer.

  

Zelfsturing. Loslaten is grip krijgen en winst maken
Een arbeidsverdeling waar iedereen goed tot zijn of haar recht komt, is niet eenvoudig te realiseren. Wij geloven erin dat zelfsturing hiervoor een goede methode is.

Zelfsturing wordt vaak misbegrepen. Alsof er geen leider meer zou zijn. Integendeel. De teamleiding zorgt juist voor een sterke opvolging in sommige situaties, maar is daarbij veel meer gericht op het proces.

Er zijn daarom grote uitdagingen bij de overgang naar zelfsturing. Direct leidinggevenden krijgen een andere functie. Er gelden totaal andere verwachtingen van werknemers. Bedrijfsleiders moeten durven loslaten om meer grip te krijgen. Enzoverder.

De essentie van zelfsturing is echter eenvoudig. Geef werknemers meer verantwoordelijkheid - voor de organisatie, zichzelf en hun collega’s. Dit zal de betrokkenheid verhogen voor het hele arbeidsproces, en niet enkel voor hun eigen taak.

In zo’n goed zelfsturend team wordt automatisch gezocht naar een haalbare verhouding werk-privé, mét aandacht voor de taken van de organisatie. Er kan ook gezocht worden naar taakverbreding mét aandacht voor consequenties voor de collega’s. Juist omdat werknemers meer betrokken zijn, zullen ze meer afweging maken van hun eigen belang en dat van het team. Dit leidt in vele gevallen tot win-win situaties.

 

6 50+ers maken 2 miljoen euro winst
Veel uitdagingen dus, maar ook veel winst. Een extreem voorbeeld.

Een relatief oude waterkrachtcentrale in het Noorden van Zweden werd bediend door 6 50+ers. Er was een absenteïsme van 6% en de centrale werd 80% van de tijd gebruikt. De 6 werknemers werden eigenaar gemaakt van het proces om productiever te gaan werken, onder andere door de zinloze controles te vermijden. Het gebruik steeg van 80% naar 99%, de turnover steeg met 33 miljoen euro en de winst met 2 miljoen euro. Niet slecht, voor 6 zelfstandig werkende 50+ers, lijkt ons…

 

Ergonomie. Wat niet deert, niet weet.
Naast zelfsturing is ergonomie een andere werkbaarheidstopper. De beste ingrepen zijn die die geen moeite kosten en een enorm effect hebben. Een printer decentraliseren zodat zittende beroepen geregeld bewegen. Of een laadbak van een kar die inklapbaar gemaakt wordt zodat er niet zo hoog getild moet worden.

Goedkope, maar ook duurdere investeringen brengen op langere termijn op. Pneumatische pompen, ergonomische zetels,… zorgen dat mensen minder belast worden, minder ziek zijn, en dat ervaring langer kan worden ingezet.

 

Het is duidelijk. Hr moet werken aan werkbaarheid. Al de rest is parking.

 

 

Gunter Bombaerts

 

 

Gunter Bombaerts is lid van het expertisecentrum Leeftijd&Werk van de Vlaamse Overheid. Hij schrijft in eigen naam.

 

Hilda Martens goede!  

Hilda Martens is professor Personeelsbeleid aan de  faculteit  Bedrijfseconomische Wetenschappen van Universiteit Hasselt

 

Meer lezen: Leeftijdsbewust personeelsbeleid: de hofnar en de kanarie onderweg 

kanarie kl

 

 


2428 keer bekeken